Kim był Stanisław Szukalski
Nie ma chyba bardziej podstępnego pytania, na które odpowiedź zawsze będzie niewyczerpująca.
Stanisław Szukalski urodził się z kreatywnością, której nie zdołało powstrzymać życie. W latach w których przyszło mu egzystować i tworzyć oraz ich niecodzienna ilość (94! lata), uczyniły z niego rzeźbiarza, rysownika, malarza, fotografa, architekta, piewcę słowiańszczyzny, filozofa, pisarza, dramaturga, podróżnika, historyka, etnologa, antropologa, antropolingwistę. Żyjąc na przełomie dwóch wieków był świadkiem ogromnych transformacji jakie przechodziła otaczająca go rzeczywistość. Był w ciągłym ruchu, żyjąc niemal równocześnie na dwóch kontynentach.
Pierwsze lata
Staś urodził się 13. grudnia 1893 roku Warcie, w domu romantycznych wartości patriotycznych. Pierwsze lata dorosłości spędził w kosmopolitycznym Chicago i Nowym Yorku oraz europejsko klasycznym Krakowie. Po latach ubóstwa i głodu, poznaje u boku żony z chicagowskiej socjety smak życia w europejskich stolicach. Kupuje dom w podparyskim May-en-Multien oraz urokliwym i spokojnym Mięćmierzu nieopodal Kazimierza Dolnego. Jednak to w Krakowie przekształca się w Stacha z Warty, który swymi temperamentnymi przemowami chciał ziszczać autorską wizję Polski. Społeczeństwo stawiało jednak opór większy niż glina w rękach Mistrza, błądząc nieustannie między uwielbieniem jego sztuki a potępieniem radykalnych poglądów. Realia te doprowadziły do powstania w 1928 roku grupy artystycznej o nazwie Szczep Rogate Serce, zwanej również później Szczepem Szukalszczyków herbu Rogate Serce. Jej członkowie, dzięki naukom Szukalskiego rozwinęli potencjały własnych twórczości, stając się równocześnie wsparciem dla jego filozofii i sztuki. Nic nigdy jednak nie ukoiło w Szukalskim poczucia odrzucenia przez własny naród. Niechęć i brak zrozumienia nieodwracalnie złamały mu serce.
Małżeństwo
Losy jego małżeństwa również nie układają się szczęśliwie, Helen Walker Szukalska składa pozew rozwodowy w 1933 roku. Stanisław Szukalski odnajduje jednak miłość u boku Joan Lee Donovan, z którą się żeni dwa lata później.
II Wojna Światowa
Dramat i okrucieństwo II Wojny Światowej zrewidowały poglądy Szukalskiego. Począwszy od lat 40. XX, aż do końca swego życia szukał, pośród zabytków sztuki wszystkich nacji świata, antropologicznych i lingwistycznych cech łączących ludzkość, nadających jej wspólną, pierwotną Ojczyznę (którą dla Szukalskiego była Wyspa Wielkanocna) oraz tłumaczących istnienie zła i wszelkich reżimów. Stworzoną przez siebie naukę nazwał Zermatyzmem, a swe zebrane w 42 tomach analizy bogato zilustrował ponad 40 tys. szkiców, z czego część wykonano przy pomocy lupy.
Twórczość
Tworzył nieustannie, na wszelkich możliwych mediach. Dorobek jego blisko 80-ciu lat oficjalnej działalności artystycznej można by oszacować na ponad 700 dzieł plastycznych, z czego do czasów współczesnych, z powodu zawieruch wojennych i rządów komunistycznych w Polsce, zachowała się w oryginale zaledwie niewielka część.
Archives Szukalski
Zrządzeniem losu, odnaleziony przez zafascynowanego jego talentem Glenna Braya, który szybko zaskarbił sobie jego sympatię, do ostatnich dni swego życia tworzył i cieszył się towarzystwem kalifornijskiej społeczności ówczesnych artystów.
Glenn Bray i Lena Zwalve, tworząc Archives Szukalski, postawili pierwszy krok ku uchronieniu Stanisława Szukalskiego przed zapomnieniem. Dzięki czemu jeszcze za życia Mistrza podjęto się utrwalania, publikowania i ponownego wystawiania jego prac.
Stanisław Szukalski
zmarł 19. maja 1987 roku
zostawiając wybitny dorobek swojego życia i grono przyjaciół. Decyzją spadkobierców, prochy jego oraz zmarłej w 1980 roku żony Joan, rozsypano na Wyspie Wielkanocnej, która zdaniem Szukalskiego, była ojczyzną wszystkich narodów.